Berber


Het oorspronkelijke Berberpaard

Het oorspronkelijke Berberpaard ontstond al rond 1200 vóór Christus. Het Berbervolk bestond (en bestaat nog steeds) uit boeren en nomaden uit de Noord Afrikaanse gebieden Marokko, Algerije en Tunesië, die tezamen de Maghreb genoemd worden. Dit betekent zoveel als 'waar de zon ondergaat'. De Berberstammen hadden geregeld oorlog met elkaar, hun beste wapens hierbij waren hun paarden! Deze paarden moesten snel, moedig en zeer wendbaar zijn.

Het Berber-volk hield zijn paarden niet in groepen of in stallen maar temidden van de mensen, de honden, de geiten, de schapen en het tentenkamp. De Berberpaarden groeiden dus van oorsprong in zeer nauw contact met hun eigenaar op

Deze sterke binding met de mens was ook gedeeltelijk het gevolg van de genadeloos strenge selectie in de fokkerij. Hengsten werden pas op latere leeftijd ingezet voor de dekdienst. Bij de eerste veulens werd gekeken of het sociale en mensgerichte gedrag overerft werd. Zo niet dan werd de betreffende hengst resoluut van de dekdienst uitgesloten. Vaak moest de hengst dat met de dood bekopen. Door deze strenge selectie ontwikkelde en bevestigde deze paarden hun zeer goede karakter. Doordat deze selectie 3000 jaar lang is doorgezet wordt ook tegenwoordig nog het karakter van de Berber geroemd.

Berberbloed in andere paardenrassen

In een raszuivere Berber zit geen Arabisch bloed. Deze rassen zijn onafhankelijk van elkaar ontstaan en de Berber is minstens net zo oud en misschien nog wel ouder dan de Arabier. Vaak wordt de Berber verward met de Berber-Arabier, een paard dat eeuwen geleden is ontstaan door (bewuste) kruising van de paarden van de Maghreb en de moslim Arabieren. Dit paard herbergt de voordelen van beide rassen in zich en maakte in die tijd een goed oorlogs- en gebruikspaard dat tegenwoordig nog steeds populair is.
Na de inval van de Arabieren in de Maghreb werden veel Berber-volkeren Islamitisch en vielen zij in de naam van Allah Spanje weer binnen. Hierdoor is veel Berberbloed bij het Spaanse paard ingefokt, de oude Berber en de Andalusier hebben dan ook veel uiterlijke overeenkomsten. Later hebben ontdekkingsreizigers de Spaanse paarden weer meegenomen naar Amerika, die op hun beurt weer grote invloed hebben gehad op de Amerikaanse rassen. De Berber is dus tevens grondlegger geweest voor bijvoorbeeld de Quarterhorse.
Berbers zijn ook lange tijd “in de mode” geweest in Europa, binnen de Europese koningshuizen werden veel Berbers en Spaanse paarden gereden, Napoleon had een Berber-Arabier.
Ze hebben ook een grote rol gespeeld bij het ontstaan van het Engelse volbloed, een groot aantal Berberpaarden is in de 17e eeuw naar Groot Brittanïe verscheept, ze werden daar gebruikt om de Britse renpaarden te verbeteren. De meest invloedrijke was de Berberhengst Godolphin Barb, lange tijd werd gedacht dat dit een Arabisch paard was omdat hij vanuit Noord-Afrika kwam en zijn handelaren Arabisch spraken, daarom is hij ook wel bekend met de naam Godolphin Arabian, maar later bleek dat het hier toch om een Berber ging en is de naam dus veranderd. Hij geldt onbetwist als de stamvader van het Engels volbloed en vormt samen met 2 andere Berberhengsten “Curwen Bay” en “St. Victor” 23,3% van het erfgoed van de Engelse volbloeden in de wereld.
Dichterbij in de geschiedenis laat de Berber ook nog van zich horen, 2000 hengsten zijn ingezet bij de veldtocht naar Rusland in de 2e wereldoorlog Zij werden naar Hongarije verscheept en droegen, samen met Duitse warmbloedpaarden, het 42e Duitse Ruiterregiment tot ver voorbij St. Petersburg. Een lange en ondenkbaar zware reis, die van alle paarden alleen door de Berberhengsten overleefd werd. Na de oorlog keerden de overlevenden van het regiment weer naar hun thuisland terug. Velen van hen moesten om te overleven onderweg, in Rusland, later in Polen en Oostenrijk en tenslotte in Duitsland, hun geliefde paard verkopen. Tweehonderd van deze hengsten zijn gebruikt bij de Poolse warmbloed fokkerij en twintig werden gebruikt voor de Trakhener fokkerij.

De Berber is dus een zeer invloedrijk ras geweest. Niet alleen direct maar ook indirect. Daarom is het des te schokkender dat er tegenwoordig nog maar zo weinig Berbers voorkomen.

Situatie op dit moment

De wereldwijde situatie van de Berber werd tot voor kort als 'vijf voor twaalf' omschreven. Dit moedige oorlogspaard was immers werkeloos geworden. De inspanningen om het erfgoed 'Berber' te behouden zijn nu gelukkig succesvol. In de Maghreb wordt deze fokkerij zelfs door de staat ondersteund. De staatsfokkerijen hebben zeer goede hengsten tot hun beschikking. De bevolking kan zijn merrie hier in veel gevallen zelfs gratis laten dekken. Vaak wordt er alleen maar een zeer kleine bijdrage gevraagd in de stallingkosten van de merrie. (Dit was vroeger zelfs niet het geval. Maar er werd door de eigenaar van de merrie geregeld misbruik gemaakt van deze regeling om hun magere merries zowel drachtig als wel doorvoed aan het eind van de zomer weer op te halen..) Deze positieve situatie is gecreëerd om het voor de eigenaar aantrekkelijk te maken zijn merrie door een goede staatshengst te laten dekken. Door de inspanningen van de moederlanden (Marokko, Tunesië en Algerije, oftewel de Maghreb) en de Europese landen, is het overleven van de Berberpaarden is nu zeker gesteld.
De internationale Berber en Berber-Arabier fokkerij is ondergebracht bij de overkoepelende organisatie OMCB (Organisation Mondiale de Cheval Barbe). Deze organisatie werd in 1988 in Algerije opgericht. Hij ondersteunt de samenwerking van zijn leden; de stamboeken van Algerije, Marokko, Tunesië, Frankrijk en Duitsland. Om de Europese interesse te bundelen en duidelijker te kunnen vertegenwoordigen, is in 2000 het OECB opgericht. Hierin zitten vertegenwoordigers van de fok-verenigingen van België, Duitsland, Frankrijk en Zwitserland. In Nederlands is op dit moment nog geen eigen fokvereniging vertegenwoordigd.

Raskenmerken
De Berber behoord tot de barokke paarden. Ze staan in het vierkantsmodel. Ze hebben een sprekend en droog hoofd, een krachtige brede hals, korte sterke rug, sterke ronde achterhand met afhangend kruis en lange weelderige manen en staart. Ze zijn middelgroot met een stokmaat tussen de 1.48m en de 1.60m.
De meeste Berbers zijn schimmel (circa 80%), zo’n 15% zijn vos de rest bruin of zwart. Maar ook bijzondere kleuren als bijvoorbeeld palomino en valk komen voor. Cremello en albino zijn niet toegestaan.
De Berber heeft geen sterke ruimgrijpende beweging zoals een warmbloedpaard, maar eerder aanleg voor de verzamelde bewegingen. Zijn beweging is vloeiend, lichtvoetig en soepel met een sterk ondertredend achterbeen. Het resultaat hiervan is een hele comfortabele stap, een zachte draf en een zeer aangename en gemakkelijk te zitten galop. Ze bewegen economisch en zijn zeer tredzeker.
Voor de gangenpaarden liefhebber valt er ook genoeg te genieten, er zijn Berbers die goed kunnen leren tölten!
Maar vooral de karaktereigenschappen zijn zeer belangrijk in de fokkerij van de Berber paarden. De Berber is een moedig, lenig, werklustig, evenwichtig en leergierig paard dat makkelijk te rijden is. Daarbij zijn ze robuust met een ontzettend goed uithoudingsvermogen. Hij is zeer intelligent maar heeft een kalm en extreem mensgericht karakter. De Berber gaat een sterke emotionele binding aan met zijn eigenaar. Hij is immers eeuwenlang geselecteerd op een mensgericht en trouw karakter. Vergeet niet dat het leven van de nomaden in tijd van oorlog in de handen van hun paard lag!

Deze karakter eigenschappen maken de Berber een heel bijzonder paard, een vriend voor het leven. Heb je het vertrouwen gewonnen van een Berber, dan gaat hij voor je door het vuur.
Maar evenzo geeft zijn sterke hang aan zijn eigenaar ook de beperkingen van dit paard aan: hij is niet geschikt om door veel verschillende mensen verzorgd en bereden te worden. Bovendien leert hij graag en snel en is daarbij gevoelig en intelligent. Het is dus geen ‘dooie’ en hij moet zeker bezig gehouden worden en heeft veel aandacht nodig.

Gebruik

Een Berber kan eigenlijk alles! Hij is vanwege zijn bouw gemakkelijk te verzamelen en heeft daarbij vloeiende, lichtvoetige bewegingen. Dit maakt hem zeer geschikt voor het westernrijden en de klassieke dressuur (tot aan de Hoge Schoolsprongen!). Zijn hardheid, soberheid en uithoudingsvermogen maken van de Berber een geweldig endurance paard. Onder andere in Frankrijk komen Berbers, maar vooral ook Berber-Arabieren, met veel succes uit op endurance wedstrijden. Berbers worden succesvol western, engels en klassiek gereden. Ze lopen voor de wagen, treden op in shows, worden ingezet als filmpaarden, doen vrijheidsdressuur en zijn succesvol in de endurance sport. Maar natuurlijk zijn het vanwege hun karakter en hun comfortabele gangen ook zeer geschikte western-en recreatiepaarden. Zowel voor de beginnende, maar vooral ook voor de veeleisende recreatieruiter. De Berber kan worden beschouwd als een van de meest veelzijdige paarden ter wereld!

 

foto's: www.berberpferde.de, www.berberpaarden.nl